THƠ ĐỖ PHỦ

[lamgiaminhct]

Biệt Phòng thái uý mộ

Tha hương phục hành dịch
Trú mã biệt cô phần
Cận lệ vô can thổ
Đê không hữu đoạn vân
Đối kỳ bồi Tạ Truyện
Bả kiếm mịch Từ Quân
Duy kiến lâm hoa lạc
Oanh đề tống khách văn

[lamgiaminhct]

Dịch Nghĩa

Từ giã mộ Phòng thái uý

Ta đi công cán nơi quê người
Dừng ngựa giã từ nấm mồ lẻ loi
Gần nước mắt,không có đất khô ráo
Dưới vòm trời có những đám mây rời rạc
Đánh cờ với Tạ Truyện
Mang gươm tìm Từ Quân
Chỉ thấy hoa rừng rụng
Nghe oanh hót tiễn đưa người


Dịch Thơ

Lại ra miền đất khách
Dừng ngựa giã cô phần
Mây ủ dăng trời thấp
Đất hoen ướt lệ gần
Đánh cờ hầu Tạ Truyện
Mang kiếm viếng Tạ Quân
Chỉ thấy hoa rừng rụng
Con oanh hót tiễn chân

Lê Nguyễn Lưu dịch

[lamgiaminhct]

Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ I

Hữu khách, hữu khách tự Tử Mỹ
Bạch đầu loạn phát thuỳ quá nhĩ
Tuế thập tượng lật tuỳ thư công
Thiên hàn nhật mộ sơn cốc lý
Trung Nguyên vô thư quy bất đắc
Thủ cước đống thuân, bì nhục tử
Ô hô ! Nhất ca hề, ca dĩ ai !
Bi phong vị ngã tòng thiên lai


Dịch Nghĩa
Có người, có người tên chữ là Tử Mỹ
Đầu bạc phơ, tóc bù xù rũ xuống quá tai
Quanh năm lượm hạt dẻ, đi theo người nuôi vượn
Trời rét, buổi chiều ở trong hang núi
Trung Nguyên bặt tin, không về được
Chân tay cóng buốt, da thịt tê dại
Hỡi ôi ! Bài hát thứ nhất, tiếng hát đã xót xa
Gió buồn vì ta từ trên trời thổi xuống...

[lamgiaminhct]

Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ II

Trường sàm, trường sàm bạch mộc bính
Ngã sinh thác tử dĩ vi mệnh
Hoàng độc vô miêu, sơn tuyết thịnh
Đoản y sác vãn bất yểm hĩnh
Thử thì dữ tử không quy lai
Nam thân tứ ngâm tứ bích tĩnh
Ô hô ! Nhị ca hề, ca thuỷ phóng
Lư lý vị ngã sắc trù trướng !


Dịch Nghĩa
Thuổng dài, thuổng dài cán gỗ trắng
Đời ta cậy nhờ ngươi mà sống
Khoai hoàng tinh không nẩy mầm, tuyết đầy núi
Áo ngắn kéo xuống không che nổi chân
Lúc này, ta và ngươi đều về không
Trai than thở, gái rên rỉ, bốn vách lặng lẽ
Hỡi ôi ! Bài hát thứ hai vừa cất lên
Hàng xóm vì ta mà vẻ mặt thảm thiết.

[lamgiaminhct]

Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ III

Hữu đệ, hữu đệ tại viễn phương
Tam nhân các sấu, hà nhân cường
Sinh biệt triển chuyển bất tương kiến
Hồ trần ám thiên đạo lộ trường
Tiền phi giá nga, hậu thu thương
An đắc tống ngã tại nhữ bàng ?
Ô hô ! Tam ca hề, tam ca phát
Nhữ quy hà xứ thu huynh cốt ?

Dịch Nghĩa
Có em trai, có em trai ở chốn xa xôi
Ba người đều gầy, có ai khoẻ mạnh đâu !
Sống chia lìa, trằn trọc vì không gặp nhau
Bụi Hồ mù trời, đường sá vời vợi.
Chim giá nga bay trước, chim thu thương bay sau
Làm sao đưa ta đến bên các em ?
Hỡi ôi ! Bài hát thứ ba, tiếng hát trỗi ba lần
Các em về, biết nhặt xương anh chốn nào ?

[lamgiaminhct]

Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ IV

Hữu muội, hữu muội tại Chung Ly
Lương nhân tảo một, chư như si
Trường Hoài lãng cao, giao long nộ
Thập niên bất kiến lai hà thì ?
Biên chu dục vãng, tiễn mãn nhãn
Diễu diểu Nam quốc đa tinh kỳ
Ô hô ! Tứ ca hề, tứ ca tấu
Lâm viên vị ngã đề thanh trú

Dịch Nghĩa

Có em gái, có em gái ở Chung Ly
Chồng chết sớm, các con còn thơ dại
Sông Hoài sóng lớn, thuồng luồng dữ
Mười năm chẳng thấy em về lần nào.
Muốn vượt thuyền thăm em, tên đầy trước mắt,
Cõi nam bao nhiêu cờ xí thấp thoáng.
Hỡi ôi ! Hát bài thứ tư, tiếng hát bốn phen cất lên
Vượn rừng vì ta kêu buồn giữa ban ngày.

[lamgiaminhct]

Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ V

Tứ sơn đa phong, khê thuỷ cấp
Hàn vũ táp táp, khô thụ thấp
Hoàng cao cổ thành vân bất khai
Bạch hồ khiêu lương, hòng hồ lập
Ngã sinh hà vi tại cùng cốc ?
Trung dạ khởi toạ, vạn cảm tập.
Ô hô ! Ngũ ca hề, ca chính trường
Hồn chiêu bất lai, quy cố hương

Dịch Nghĩa
Núi bốn bề lộng gió, nước suối đổ dồn dập
Mưa lạnh ào ào, cây khô ướt đẫm
Thành xưa đầy cỏ vàng, mây không tan
Chồn trắng nhảy lên cầu, chồn vàng đứng sững
Đời ta vì sao lại ở nơi hang cùng ?
Nửa đêm ngồi dậy, muôn mối cảm xúc dồn tới
Hỡi ôi ! Bài hát thứ năm, lời hát còn dài
Hồn gọi không lại, đang mải về quê cũ.

[lamgiaminhct]

Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ VI

Nam hữu long hề tại sơn thu
Cổ mộc lung tung chi tương cù
Mộc diệp hoàng lạc long chính trập
Phục xà đông lai thuỷ thượng du
Ngã hàng quái thử, an cảm xuất
Bạt kiếm dục trảm thả phục hưu.
Ô hô ! Lục ca hề, ca tứ trì,
Khê hác vị ngã hồi xuân tư

Dịch Nghĩa
Phương nam có con rồng ở đầm trên núi
Cây cổ thụ cao vút, cành chằng chịt xen nhau
Giữa lá rụng úa vàng, rồng nằm cuộn khúc
Loài rắn miền đông tới lượn lờ trên mặt nước
Ta đến xứ sở lạ lùng này, không dám ra
Tuốt gươm toan chém nhưng lại thôi.
Hỡi ôi ! Bài hát thứ sáu, tiếng hát có vẻ chậm,
Núi khe vì ta đưa dáng xuân về.

[lamgiaminhct]

Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ VII

Nam nhi sinh bất thành danh thân dĩ lão
Tam niên cơ tẩu hoang sơn đạo.
Trường An khanh tướng đa thiếu niên,
Phú quý ưng tu trí thân tảo.
Sơn trung nho sinh cựu tương thức,
Đãn thoại túc tích thương hoài bão.
Ô hô ! Thất ca hề, tiễu chung khúc,
Ngưỡng thị hoàng thiên bạch nhật tốc...

Dịch Nghĩa
Làm trai sinh ra chưa nên danh thân đã già
Ba năm đói chạy khắp nẻo núi hoang.
Bọn khanh tướng ở Trường An đa phần còn trẻ
Nên sớm đem thân vào chốn giàu sang.
Bọn làng nho quen biết cũ đều ở núi non
Thường bàn chuyện xưa, thương cho chí lớn.
Hỡi ôi ! Hát bài thứ bảy, tiếng hát buồn đã dứt,
Ngẩng trông trời cao, mặt trời trắng đi qua nhanh...

[lamgiaminhct]

Các dạ

Tuế mộ âm dương thôi đoản cảnh
Thiên nhai sương tuyết tế hàn tiêu
Ngũ canh cổ giác thanh bi tráng
Tam hiệp tinh hà ảnh động diêu
Dã khốc kỷ gia văn chiến phạt
Di ca sổ xứ khởi ngư tiều
Ngọa long dược mã chung hoàng thổ
Nhân sự âm thư mạn tịch liêu

Dịch Nghĩa
Trong ngày tháng cuối năm, thời gian giục giã qua mau. Giữa khi sương tuyết ở bên trời, đêm ngừng giá lạnh. Tiếng trống và tù và nổi lên nghe bi ai, hùng tráng vào lúc canh năm. Bóng những vì sao và sông Ngân lay động trong miền Tam Hiệp.

Biết bao nhà vang tiếng chiến chinh trong tiếng khóc đồng quê. Trong khi ở một vài nơi, nổi lên điệu hát của người đánh cá, kiếm củi trong tiếng ca mọi rợ.

Rồng nằm, ngựa nhảy cuối cùng đều thành đất vàng. Việc đời và thư tín thảy đều vắng vẻ, yên tịnh.

------------------------------------------

Đỗ Phủ làm bài này vào mùa đông năm 766, khi ở Quỳ Châu.